Het proef project.
Mijn eerste project zal een volledig paneel beslaan van 72 cellen en
een aantal kleinte paneeltjes. De kleintjes ga ik gebruiken voor dingen
als
batterijen
opladen (althans dat is de bedoeling). Deze zijn puur voor
experimenteren en om mee te beginnen.
Wat is een zonnepaneel; Eigenlijk is een zonnepaneel relatief
simpel als je kijkt naar de benodigde onderdelen. Ik vond het idee van
Chris van der Zwaal erg interessant en ik heb dus zijn concept een op
een
overgenomen. Zie
zonnepaneel
hoofdstuk voor uitgebreidere uitleg.
Eerst
een simpele "bouwbeschrijving": Neem eerste plaat glas. Plaats cellen
(gesoldeerd in strings) op de kop er op. Plaats ze exact op de plek
waar ze op de glasplaat gelijmd moeten worden. LET OP: denk om de
plus-min richting voor het doorkoppelen. Doe op elke cel een dot kit
(niet te veel). Controleer nog een keer of de cellen goed recht liggen.
Plaats langzaam en voorzichtig de tweede plaat glas erop. Zorg er voor
dat ruimte tussen glasplaten niet meer is dan wat uiteindelijk gewenst
is. Indien toch dan glasplaat iets aandrukken. Mijn doel is 3 mm
tussenruimte. Over het algemeen zakt de glasplaat zover door op het
moment dat ik hem erop leg dat ik niet meer hoef aan te drukken. Laat
dit minimaal 1 dag
drogen (1 is hiervoor wel genoeg). De volgende dag (of later); draai
het geheel om en haal glasplaat weg. Nu moeten de strings
onderling worden doorverbonden met de brede buswires. Verbind
elektradraad (later meer hierover). Plaats indien gewenst tegelkruisjes
(of iets anders als afstandshouders) en lijm ze met secondelijm. Nu
komt het lijmen van de platen glas aan elkaar, dus plaats het geheel op
een plek waar het rustig kan drogen. Breng de kit aan. Leg de tweede
glasplaat erop. Controleer de afstand tussen de twee platen en laat het
geheel nu minimaal 24 uur drogen, maar wil je verstandig zijn, wacht
dan echt een dag of 4 a 5 voordat je eraan komt (ik heb dat niet gedaan
bij de twee kleine proefpanelen en deze zijn nu zeker niet waterdicht).
Breng nu het aluminium aan en klaar is kees. Ik kan nog niet zoveel
over het alu schrijven want ik heb het nog niet gedaan :-)
Om te beginnen moest ik de onderdelen bestellen. Dit heb ik gedaan en
details daarover staan op de
kosten
pagina.
Het
eerste paneel is 3 * 4 cellen. Deze verhouding is gekozen omdat de vole
glasplaten 165 * 73 zijn. Dat betekent dat daar 18 * 4 = 72 cellen op
gaan, dus 4 cellen over de breedte. Om te testen of het allemaal zal
passen daarom 3 * 4 zodat alle maten praktisch getest kunnen
worden. Daarnaast heb ik 110 cellen maar er gaan er vast een paar stuk
(op dit moment zijn er 4 gebroken terwijl er nog maar 12 gesoldeerd
zijn). Dus in totaal een paneel van 72 cellen en twee panelen van 12
cellen wat hopelijk gaat lukken met het aantal aanwezige cellen.
Boven
een foto van de glasplaten met daarop de cellen die de indeling gaan
aangeven. In het midden is ruimte omdat ik daar kit wil doen om het
iets sterker te maken. Niet echt relevant voor dit kleine paneeltje
maar wel voor het grote paneel denk ik. De maat van het glas heb ik
niet zomaar gekozen. Het glas dat ik op voorraad heb is 165*73. In
principe wil ik dit glas niet snijden in geval van een 72 cells paneel.
In dat geval worden er dus 18 * 4 cellen geplaatst. 18 cellen zijn in
totaal 151 cm lang (vergeet ruimte tussen cellen niet, ik heb 3 mm
genomen). Dat laat een ruimte over van 14 cm in totaal. Voor het eerste
testpaneel heb ik daarom 3 * 84 mm = 25.2 cm + 14 cm genomen. Ik heb
het glas gesneden op 40 cm lengte om te zien hoe dat uitpakt en of dit
acceptabel is voor het volledige paneel.
Let
op: dit was de eerste keer dat ik glas heb gesneden en ik heb de
handleiding van internet gehaald. In eerste instantie ging het helemaal
niet goed (ik heb me rot getikt op dat glas, maar breken ho maar,
totdat ik
zo hard sloeg dat het gewoon stuk ging, maar niet op de snijlijn). Maar
een tweede website met informatie gaf uitsluitsel. Ik moest op glas
tikken van onderenkant op de plek waar ik gesneden had. Toen ging het
heel
erg makkelijk. De bedoeling is dus: Snij langs een lat of zo met een
glassnijder in een vloeiende beweging EEN keer over het glas. Tik
vervolgens met de glassnijder van onderen precies op het glas waar de
snee zit. Hou het glas goed vast terwijl je dit.
MAAR LET OP: doe een
veiligheidsbril op.
Op het moment dat je van onderen tegen het glas wilt slaan is de kans
groot dat je van de bovenkant kijkt of je op de goed plek slaat.
Tijdens het tikken schieten er hele kleine flintertjes glas van de
glasplaat af en die wil je niet in je oog hebben. Nog een klein detail:
het glas dat ik kocht was niet echt scherp, maar de randen die ik zelf
had gesneden waren echt vlijmscherp. Dat heb ik ondervonden toen ik het
glas schoonmaakte en met mooie vloeiende beweging met de pink over
glasrand ging. Ik zal geen fotos plaatsen.
Als eerste het solderen van de cellen. In de
cellen
sectie kan je meer lezen over het solderen. De cellen worden onderling
verbonden door tabwire van een lengte van 15 cm. Alleen aan de
uiteinden van de string van cellen gebruik je andere lengtes. Ik heb 8
cm voor aan de onderkant gebruikt en 9 cm voor de bovenkant. Je kan
natuurlijk ook langer (15) nemen en later afknippen.
Bovenstaand
is een foto van de glasplaat met daarop 4 strings van elk 3 cellen. Aan
de uiteinde van elke string steekt ongeveer een cm tabwire uit. De
cellen liggen met de voorkant naar beneden en liggen precies op de plek
waar ze moeten komen. Nu ga ik er druppels kit op doen om vervolgens de
andere glasplaat er overheen te leggen. Dit leg ik vervolgens 1 dag te
drogen. Hieronder zijn de cellen gekit en is glasplaat erop gelegd:
Nu moeten de buswires eraan gesoldeerd worden:
Nu de verbinding met de elektradraad. Maar voordat ik dit laat zien
eerst even een motivatie voor mijn keuzes. Voordat ik dit proefproject
begon heb ik lang over een aantal dingen lopen nadenken. En een van de
problemen die ik voorzag was in de connectie met de elektradraad. Ik
kwam tot het volgende probeersel. Veel voorbeelden lieten een doos
achter op het paneel zien waar een buswire inliep en het in de
doos aan de elektradraad was gekoppeld. Ik was daarbij niet blij met
een aantal dingen. De "doos" die je achterop paneel plakt kost geld.
Het geeft kans op extra problemen (des te meer componenten des te meer
er stuk kan gaan). Verder weet ik niet hoe duurzaam de constructie is
en
als laatste zie een probleem met het plaatsen van het aluminium
profiel. Daarom wil ik het volgende proberen. Neem een
elektradraad die weersbestendig etc is. Strip deze zodat de interne
draden bloot komen (deze draden mogen maximaal 3mm zijn). De strip van
de draad moet op de rand van het glas beginnen. Verbind vervolgens de
elektradraad aan de tabwire. Ik denk dat in dit geval een
foto meer gaat vertellen ;-)
Hier
zijn de twee glasplaten te zien die over elkaar liggen met daartussen
de elektradraden welke aan de tabwires zijn gekoppeld. Ik heb een
aantal problemen/vragen bij dit concept: De belangrijkste is, kan ik
dit kitten dusdanig dat het geheel waterdicht wordt. Verder zit het
"omhulsel" van de elektradraad nu tegen het glas aan. Het laat zich
raden dat als je er een beetje aan trekt dan komt het iets los. Omdat
ik aluminium profiel (waar dus gat in zit voor elektradraad) er om heen
wil hebben moet wil ik graag de elektrdraad in het gat in het aluminium
geklemd hebben. Maar als dit er niet ver in zit dan is kans groot dat
ik het lostrek. Misschien niet echt erg, maar niet gewenst. Ik denk
hiervoor een oplossing gevonden te hebben, maar daarover later meer. De
binnendraden van de elektradraad wilde ik met secondelijm aan glasplaat
lijmen, maar dat werkte niet. Het materiaal laat zich niet lijmen door
secondelijm. Dat maakt me huiverig wat betreft de connectie met kit.
Daarom heb ik op dit paneel twee aansluitingen gedaan om te kunnen
experimenteren met deze aansluiting. Bij de tweede heb ik draden meer
dwars over de plaat laten lopen om te zien welke manier na drogen meer
trekkracht kan hebben:
De
witte uitslag die te zien is komt van secondelijm. Ik kreeg dat niet
meer weg, maar heb ook niet echt geprobeerd. De connecties zijn gemaakt
en nu maar eens kitten om te zien hoe het eruit komt. Maar eerst nog
even een paar tegelkruisjes op het glas lijmen (met secondelijm wat nu
wel ging). Deze zijn 2,5 mm hoog, maar het zal blijken dat dat geen
probleem is. Het paneel is nu klaar om gekit te worden. Vlak voor het
kitten heb ik de silica gel opengemaakt. Binnenin de aluminium folie
zat een zakje zoals die vaak in verpakkingen vindt. Deze heb ik
opengemaakt en de korrels heb ik op de glasplaat gelegd tussen de
buswire en de cellen zodat ze niet zomaar wegrollen. Na het kitten ziet
her zo uit:
Het
eerste probleem wat ik had was dat ik de tuit van de kitspuit
onafgekort heb gebruikt. Daardoor kwam er een hele dunnen draad kit uit
en duurde het allemaal heel lang. Uiteindelijk bleek dat het
onvoldoende kit was op sommige plekken waardoor ik daarna met behulp
van een rietje het nog extra moest opvullen.
Door alle
problemen die ik tegenkwam ben ik gelijk begonnen met een tweede
testpaneel. In eerste instantie dacht ik dat ik gelijk met groot paneel
zou kunnen beginnen maar er zijn teveel dingen niet goed gegaan. Dus
nog een testpaneel van 12 cellen.
Het solderen van de cellen
is best wel een lastig en langdurig werk en een goede hulpmiddelen zijn
belangrijk. Een aantal problemen, zoals het wegglijden van de cellen en
het lastig mooi recht maken van een string van cellen heeft mij doen
besluiten om een werkbalk te maken. De werkbalk is van hout met daarop
tegelkruisjes geplakt. Ik heb de bouw van deze werkbalk met fotos
onderaan deze pagina beschreven.
Na een dag drogen van de
kit heb ik mijn werk eens bestudeerd en kan U het volgende vertellen.
Chris had me er al voor gewaarschuwd, maarja, eigenwijs: Laat de kit
goed uitdrogen, laat het project met rust en laat het lekker een paar
dagen drogen. Na een dag drogen trok ik aan de elektradraad en deze
kwam min of meer los. Ik dacht eerst dat dat kwam omdat de elektradraad
zich mischien niet liet kitten, maar na een paar dagen drogen zat de
draad muurvast. Wel moet ik zeggen dat de constructie van de gebogen
draad sterker leek te zijn, maar ik heb bij mijn tweede paneel een
andere methode geprobeerd.
Het tweede paneel dat ik heb
gemaakt is opnieuw twaalf cellen en het glas heeft dezelfde maat.
Alleen nu nog maar een elektradraad en een andere aansluiting. Dit maal
heb ik een aantal veranderingen geprobeerd. Ten eerste heb ik de
buswire
verder naar onderkant laten lopen voor de draad er aan te solderen. Het
idee is om de buswire in de kit hebben om op die manier volledige
waterdichtheid te garanderen. De draad zit tegen de glasplaat aan en de
kit gaat er dus nooit mooi helemaal tussen zitten. Op die manier ben ik
bang dat het fout gaat. Verder heb ik een inkeping in het glas gemaakt
met de glassnijder zodat de draad beter blijft zitten bij het plaatsen
van het aluminium. Als laatste heb ik de tuit van de kitspuit groter
gemaakt. Een foto van de aansluiting van de elektradraad:
Vervolgens het kitten. Dit keer ben ik niet echt zuinig geweest:
De
resultaten. Misschien was het opgevallen maar waarschijnlijk niet. De
strings lagen niet op de juiste manier, daarom heb ik een vd-draad
(zwart schakeldraad) gebruikt als verbinding tussen de linker groep
cellen en de rechter groep cellen. Weer een goede leerervaring. Ten
tweede dit: de kit droogt erg, erg, erg langzaam. Vooral rond de
elektradraad aansluiting:
Na
een week was deze kit hoeveelheid nog niet droog, dus dat doen we de
volgende keer iets minder. Verder bevalt het met wel. Ik ben er vrij
zeker van dat dit kan werken en ik ga proberen een 72 cells paneel te
maken. Maar eerst wachten op het aluminium. Het probleem bij dit tweede
paneel was dat de kit het glas omhoog drukte. Dat is op zich niet erg
omdat de kruisjes te weinig afstand creeren maar op het moment dat de
glasplaat wordt ingedrukt en weer terug veert vormt de kit geen goede
verbinding meer. Het smeert uit. Om dit te voorkomen wil ik van het u
profiel kleine stukjes afzagen en deze als klemmetjes plaatsen. Niet
vergeten om de onderste glasplaat ergens op te leggen waardoor er
ruimte komt om deze klemmen er op te zetten.
Het
aluminium is 15x15x15x2.0 Dat betekent dat er 11 mm ruimte is tussen de
poten van de "U". Daar moet het glas 2 x 4.0 mm tussen en daarna is er
dus 3.0 mm over. Let op: het glas is niet overal even dik. Het
aluminium wil ik gebruiken om het geheel een mooier aangezicht te
geven, het makkelijker hanteerbaar is omdat glas nogal scherp is en om
het bij het plaatsen op het dak geklemd kan worden. Kan met glas ook,
maar door de kit buigt dit al door en dit lijkt me gewoon niet goede
oplossing.
Het aluminium brengt echter een probleem met zich
mee. Het idee is om twee glasplaten waterdicht/luchtdicht op elkaar te
lijmen. De kit is daarvoor niet helemaal aan de rand geplaatst. Maar
als je een alu frame erom lijmt en er komt water in te staan
wat vervolgens bevriest dan barst het glas. De barst komt omdat het
klemt tussen
het aluminum. Dus door het aluminium komt er water tussen de platen en
vervolgens kan dat bij bevriezen door het aluminium nergens heen. Het
kit heeft een rek van 25% dus daar zal het niet aan liggen. Om dit op
te lossen moet de rand dus helemaal dicht gemaakt worden. Dit wil
echter prima. Als ik kit (met standaard tuit) dan drukt de kit een 3 a
5 mm tussen het glas en lijkt het een perfecte afsluiting te maken. Dus
dit gaan we zo proberen.
Bij
het testen van het aluminium heb
ik het tweede test paneel kapot gemaakt. Dit paneel was op sommige
plekken veel dikker dan 11 mm. Ik had het aluminium er overheen
geschoven en wou het er vervolgens aftrekken, maar op het moment dat
het aluminium er bijna af is ontstaat zoveel druk op en kleine stukje
glas dat het begint te verpulveren of zoals nu breekt. Ik ga dit test
paneel wel gebruiken en ga een stuk glas over de barst heen kitten.
Verder kan er dus geen aluminium op dus ga ik hem rondom
afwerken met kit en verder niets en dan eens kijken of hij het buiten
overleeft.
Het
72 cells paneel is in wording. Ik heb een tip gehad over het kitten en
hoe dit fatsoenlijker op de plaat aanbrengen en dat heeft echt
fantastisch
uitgewerkt. Op de glasplaat wordt eerst een tochtstrip van pu-schuim
aangebracht. Tegen deze strip wordt de kit aangebracht. Vervolgens
wordt de glasplaat er bovenop gelegd. Door de tochtstrip kan de kit
maar een kant op.
Hierboven drie fotos van het volle 72 cells paneel in opbouw. Eerst de
4 *18 cellen aan elkaar gesoldeerd en op de rug om aan de glasplaat
gelijmd te worden. Als tweede een foto met veel details over de
aanpassingen die ik bij dit paneel heb gemaakt. Als eerste het
tochtband dat op het glas is geplakt. Verder is (moeilijk) te zien dat
het glas op aluminium platen ligt. Dit is om het glas op twee mm
afstand van de houten plaat te houden zodat later de klemmen geplaatst
kunnen worden. De klemmen zijn overgebleven stukken van het zagen van
aluminium. Op de derde foto is het paneel klaar om gekit te worden. De
elektradraad is geplaatst, maar is al door een reeds op maat gezaagd
aluminium profiel gestoken. Deze is ook op foto twee te zien overigens.
Boven een foto met details over de constructie Het tochband met
daar tegenaan de kit is duidelijk te zien. De verbinding van de
elektradraad
met de buswire is dezelfde als van paneel 2 aleen dit keer loopt de
buswire iets verder door om hem vast te zetten in de buitenste rand
kit. Dat is alleen voor de sterkte/stevigheid. Trekken aan de
elektradraad heeft nu geen effect meer op de buswire. Die beweegt niet.
Duidelijk zijn ook de stukjes aluminium die als klemmen zijn gebruikt.
Op foto twee is duidelijk de platte staaf aluminium te zien die onder
het glas (tussen cel en tochtband) is gelegd om te zorgen dat de
klemmen makkelijk geplaatst kunnen worden. Oops, ik had het glas ook
wel wat beter schoon mogen maken. Hopelijk heeft dat geen invloed op
hechting kit. Vlak voor het kitten heb ik het glas waar de kit op komt
schoongemaakt met amonia.
Na het paneel meerdere dagen te hebben laten liggen om het goed laten
te drogen, (ik kon me beheersen om het niet al na een dag op te pakken
om het af te maken) heb ik het aluminium er op geplaatst. Eerst een
foto van het paneel (ik ben er best wel beetje trots op :-) :
Dus nu alleen nog het alu er om heen en dan is hij klaar. Ik ben
begonnen met het stuk dat al min of meer aan het paneel vast zat omdat
ik de elektradraad al door het gat in het alu had gestoken (ik wilde
niet achteraf het alu over de hele lengte van de draad eroverheen
schuiven). Op bovenstaande foto is dit stuk alu aan het paneel geklemd
met tangen. Om het alu vast te zetten gebruik ik dezelfde kit als om
het glas vast te lijmen. De kit spuit ik zo diep mogelijk in de opening
in het glas om hiermee een tweede afsluiting te creeren. Ik wil niet
dat er veel ruimte blijft tussen het alu en het glas omdat daar water
in zou kunnen gaan staan en wanneer dat bevriest zou dat het glas
kunnen breken:
Vervolgens heb ik het aluminium er opgedrukt, hier het resultaat:
Daarna heb ik het gehele paneel omgedraaid en het een dag laten drogen.
Na een dag zat het alu muurvast. Ik denk niet dat de kit volledig
uitgedroogd was (nog lang niet), maar in elk geval zat het muurvast en
kon ik de maat opnemen van de zijstukken en deze zagen. Deze heb ik
vervolgens beide erop
gekit en weer een dag laten drogen. Daarna het laatste stuk om de
bovenkant af te sluiten. Maar voordat ik dat erop heb gezet heb ik het
paneel uitgeprobeerd. Ik kon niet meer wachten...
En toen.............. toen niets. Ik had 3 tweedehands omvormers
gekocht op marktplaats (OK4E) voor een hele schappelijke prijs,
gegarandeerd werkend. Dus de vraag begon natuurlijk met hoe het aan te
sluiten. Normaal bij het laden van een batterij doe je plus aan plus en
min aan min en over het algemeen is zwart min en rood plus, duhhhhh.
Dus heb ik dat paneel aangesloten en uiteindelijk de stekker in het
stop
contact gedaan en een meter er tussen. De meter werkte, maar ik wist
niet of
hij beide kanten op werkte, dus heb ik twee stekkers aan elkaar
geknoopt en een stekkerdoos gebruikt voor de female-female verbinding.
Dat zou toch moeten gaan. Maar niets hoor. Alledrie de omvormers
geprobeerd, niets. Plus en min omgedraaid, niets. Nouja dan maar eens
gaan meten. Het paneel leverde 40V open, dus dat was ook. Aangesloten
op de OK4E zakte de spanning een beetje in, maar nog steeds 36V. Plus
en min omgedraaid en toen bleef er nog een volt over, dus dat was
waarschijnlijk niet de bedoeling, hopen dat dat niet de OK4E heeft
stukgemaakt. Maar een andere gepakt, deze opnieuw aangesloten en 36V,
dus dat is goed. Dan kan de OK4E kapot zijn, maar waarom dan de
spanningsval. Hij lijkt te tracken en zou dus moeten werken. Toen maar
eens naar de 220 aansluiting gekeken. Achterop de OK4E zit een
aansluiting die ik niet ken maar zo te zien waterdicht is en mogelijk
een slechte connectie zou kunnen hebben. Dus eerst maar eens de 220
kabel doorgemeten (je weet maar nooit) en ja hoor. Zit er een
schakelaar op die stekker en die blijkt stuk te zijn. Ik heb nog nooit
zo snel een stekker vervangen en ja hoor:
Wat een fantastisch gevoel, zelfs nu ik het opschrijf geeft het weer
een goed gevoel. Het werkte, en plotseling ging ik (nouja, het
zonnepaneel dan) stroom produceren. Snel naar de meterkast om te kijken
of de meter terugdraait. Toen kwam ik erachter dat er toch wel
behoorlijk veel wordt gebruikt in standby in mijn huis, dus de meter
ging nog vrolijk vooruit, maar wel iets minder hard ;-)
Uiteindelijk heb ik een standaard gebouwd van tuinhout met een hoek van
30 graden en deze op mijn schuurtje geplaats en nu maar eens afwachten
hoe het gaat:
Dit ga ik de komende tijd laten draaien en eens kijken hoe het gaat.
Het paneel werkt goed, maar ik had beter verwacht. Deze verwachting
was waarschijnlijk niet helemaal goed. Hier zijn wat gegevens die ik
heb gemeten. Een aantal pieken die ik heb gemeten: 100, 99, 97, 90 en
89 Watt, boven
de 90 alleen met de gridfit. De OK4E komt niet hoger dan 92 Watt ook al
zou je van de naam (OK4E-100) afleiden dat het om 100W max gaat. Deze
pieken zijn niet slecht denk ik. Het paneel
produceert beter als het koud is. De piek wordt bereikt als het paneel
is
afgekoeld en plotseling in de zon komt te staan. Afhankelijk van de
buitentemperatuur is de constante vermogen levering ergens tussen de 70
en 80W. Als het koud is gaat het naar bijna 80W continue, maar
gemiddeld zit het laag in de 70W continue. De temperatuur heeft dus een
behoorlijke invloed en ook het ontwerp van het paneel zal daar dus
invloed op hebben. In drie weken tijd
heeft het paneel 7.04 kWh opgeleverd. Ik kan niet goed inschatten of
dit veel is of niet, maar dank dat het niet zo heel veel is, maar
er zaten best wel veel slechte dagen tussen, dus misschien valt het wel
mee. De OK4E presteerd net zo goed als de gridfit en ik heb het
idee dat hij bij lage vermogens zelf iets beter presteerd. En
last but not least: Dit is zeker voor herhaling vatbaar, dus we gaan
door......
Oja, toch maar eens de prijs van een kWh bepaalt. Ik ben overgestapt op
een andere leverancier via een website (sommige elektriciteits
bedrijven geven geld terug (in mijn geval 390E), wisten zij veel dat ze
daar zonnepanelen mee zouden subsidieren :-) ). Op die site kan je
precies invullen hoeveel je gebruikt en wat dat dan zou kosten. Ik heb
dat voor twee realistische waarden gedaan en kom dan uit op 20 cent per
kWh, dus ik heb al 1.40E terugverdiend, nog 3 weken en de kit is
afbetaald :-)
Na dit eerste project heb ik besloten om een tweede proef project
te doen. Dit omdat ik over een aantal dingen niet helemaal zeker ben,
vandaar
proefproject II.
De werkbalk.
Gemaakt van:
- vurenhout 45x18, lengte 270 cm, twee keer. Zorg ervoor dat
je rechte latten hebt, dus geen Gamma hout ofzo.
- schroeven 3.0x30 (Mag nog iets dunner, want bij mij barstte
het, of voorboren met 2mm boor)
- tegelkruisjes 3 mm
- bisonkit lijm
Zaag
twee maal lengte 155 cm. Van een van de overgebleven stukken zaag 4 *
17 cm. Bewaar alles! Schroef de buitenste twee balken van lengte 155
aan de 4 korte latjes vast. buitenkant vlak tegen buitenkant. Plaats
overgebleven stuk van 115 in het miden en schroef het vast (op drie
plekken als het goed is). Kort het laatst overgebleven stukje in zodat
het samen met het 115 cm lange stuk 155 maakt. Als het goed is heb je
klosje van centimer of 7cm over. Gebruik deze als interconnect tussen
stukje van 40 cm en 115cm in het midden. Nu de kruisjes er op
lijmen. Gewoon bij eerste beginnen. Zoek grootste zonnecel op die je
hebt en begin. Ik laat halve millimeter ruimte over aan boven en linker
zijde.
Deze werkbalk heeft me een hele avond gekost om te maken,
maar het solderen gaat nu zoveel makkelijker en sneller. Vooral
makkelijker omdat de cel nu vrij ligt waar gesoldeerd moet worden en
daardoor hoef ik de soldeer bout nooit hoger te zetten dan 350 graden.